Rehber
Manyetik Kuzey ile Gerçek Kuzey: Farkı ve Türkiye’de Manyetik Sapma
Pusula manyetik kuzeyi gösterir, haritalar gerçek kuzeyi. Türkiye’de aradaki fark yaklaşık 5,5° ile 6,7° doğudur. Bunun ne anlama geldiğini ve nasıl düzelteceğinizi öğrenin.
Güncellendi 25 Eylül 2026
Bir pusula size “kuzey”i gösterir, ama hangi kuzeyi? Aslında iki farklı kuzey var ve aradaki fark, Türkiye gibi bir ülkede göz ardı edilemeyecek kadar büyük.
Gerçek kuzey
Gerçek kuzey, diğer adıyla coğrafi kuzey, Dünya’nın kendi ekseni etrafında döndüğü kuzey ucunu, yani Kuzey Kutbu’nu gösterir. Haritalardaki boylam çizgileri buraya uzanır. Harita, GPS ve kıble açıları hep gerçek kuzeye göre verilir.
Manyetik kuzey
Manyetik kuzey, pusula iğnesinin çekildiği yerdir. Dünya’nın manyetik alanı, çekirdekteki erimiş demirin hareketiyle oluşur ve bu alan sabit değildir. Manyetik kuzey kutbu son yüzyılda Kanada Arktiği’nden Sibirya’ya doğru yüzlerce kilometre kaydı ve hâlâ hareket ediyor.
Manyetik sapma nedir?
Bulunduğunuz yerde gerçek kuzey ile manyetik kuzey arasındaki açıya manyetik sapma (deklinasyon) denir. Manyetik kuzey gerçek kuzeyin doğusundaysa sapma doğu, batısındaysa batı olarak adlandırılır. Sapma yerden yere değişir ve yıllar içinde de değişir.
Türkiye’de manyetik sapma
Türkiye’nin tamamında sapma doğudur ve oldukça büyüktür. Aşağıdaki değerler Dünya Manyetik Modeli ile 2026 için hesaplandı:
| Şehir | Manyetik sapma |
|---|---|
| İzmir | 5,5° D |
| Antalya | 5,6° D |
| Adana | 5,7° D |
| Gaziantep | 5,8° D |
| Konya | 5,8° D |
| Bursa | 6,0° D |
| Edirne | 6,0° D |
| Diyarbakır | 6,0° D |
| Kayseri | 6,1° D |
| Van | 6,1° D |
| İstanbul | 6,1° D |
| Ankara | 6,2° D |
| Erzurum | 6,4° D |
| Samsun | 6,6° D |
| Trabzon | 6,7° D |
Yani Türkiye’de pusula iğnesi gerçek kuzeyin yaklaşık 6° sağını gösterir. Kısa bir yürüyüşte bu fark önemsiz görünebilir, ama 1 kilometrede yaklaşık 105 metre sapma demektir.
Pusula değerini nasıl düzeltirsiniz?
Doğu sapmasında formül basittir:
- Gerçek yön = manyetik yön + sapma
- Manyetik yön = gerçek yön − sapma
Örneğin Ankara’da pusulanız 100° gösteriyorsa gerçek yönünüz yaklaşık 100° + 6,2° = 106,2°’dir. Tersinden, İstanbul’da kıble açısı 151,6° ise manyetik pusulada yaklaşık 151,6° − 6,1° = 145,5°’ye dönmeniz gerekir.
Online Compass’ta gerçek kuzey
Bu hesabı elle yapmanıza gerek yok. Online Compass sayfasında Pusulayı başlat düğmesine, ardından Gerçek kuzey seçeneğine dokunun. Konumunuz cihazınızda Dünya Manyetik Modeli’ne verilir, sapma hesaplanır ve ekrandaki derece otomatik olarak gerçek kuzeye göre gösterilir. Konumunuz hiçbir sunucuya gönderilmez.
Hangisini ne zaman kullanmalısınız?
| Durum | Önerilen |
|---|---|
| Haritayla veya GPS koordinatlarıyla çalışmak | Gerçek kuzey |
| Kıble yönünü bulmak | Gerçek kuzey |
| Güneş paneli veya çanak anten yönlendirmek | Gerçek kuzey |
| Kabaca “hangi yöne bakıyorum” sorusu | Her ikisi de olur |
| Manyetik değer verilen eski bir parkur tarifi | Manyetik kuzey |
Kıble için ayrıntılı adımları pusula ile kıble yönü rehberinde bulabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Manyetik kuzey ile gerçek kuzey arasındaki fark nedir?
Gerçek kuzey, Dünya’nın dönme ekseninin kuzey ucu olan Kuzey Kutbu’nu gösterir. Manyetik kuzey ise pusula iğnesinin çekildiği noktadır ve Kanada Arktiği’nden Sibirya’ya doğru yavaşça hareket eder. Aralarındaki açıya manyetik sapma denir.
Türkiye’de manyetik sapma ne kadar?
2026 itibarıyla Türkiye’de manyetik sapma yaklaşık 5,5° ile 6,7° doğudur. İzmir ve Antalya’da 5,5° civarında, İstanbul ve Ankara’da yaklaşık 6°, Samsun ve Trabzon’da 6,6° ile 6,7° arasındadır.
Doğu sapması ne demek?
Manyetik kuzeyin gerçek kuzeyin doğusunda olduğu anlamına gelir. Yani pusula iğnesi gerçek kuzeyin biraz sağını gösterir. Gerçek yönü bulmak için pusuladaki manyetik değere sapmayı eklersiniz.
Online Compass gerçek kuzeyi nasıl hesaplar?
Gerçek kuzey seçeneğine dokunduğunuzda konumunuz yalnızca cihazınızda Dünya Manyetik Modeli’ne verilir. Model bulunduğunuz yer için sapmayı hesaplar ve pusula değerini otomatik olarak düzeltir.