ทิศเหนือแม่เหล็กกับทิศเหนือจริงต่างกันอย่างไร?

เวลาใช้เข็มทิศร่วมกับแผนที่ คำว่า ทิศเหนือ อาจหมายถึงคนละแนว หากไม่แยกให้ออก มุมที่อ่านได้อาจคลาดจากเส้นทางที่ต้องการ

ทิศเหนือมีสามแบบ

• ทิศเหนือจริง (true north) ชี้ไปยังขั้วโลกเหนือทางภูมิศาสตร์ จุดที่เส้นลองจิจูดบรรจบกัน ใช้อ้างอิงมุมทิศบนแผนที่และพิกัดภูมิศาสตร์
• ทิศเหนือแม่เหล็ก (magnetic north) เป็นแนวที่เข็มทิศแม่เหล็กชี้ตามสนามแม่เหล็กโลก ไม่ตรงกับเหนือจริงทุกพื้นที่ และเปลี่ยนไปตามเวลา
• ทิศเหนือกริด (grid north) คือแนวตั้งของเส้นตารางบนแผนที่แบบฉายภาพ อาจต่างจากเหนือจริง โดยเฉพาะพื้นที่ที่อยู่ห่างจากเส้นกลางของโซนแผนที่

สำหรับการดูทิศทั่วไป ความต่างที่ควรรู้มากที่สุดคือ เหนือแม่เหล็ก เทียบกับ เหนือจริง

ค่าความเบี่ยงเบนแม่เหล็กคืออะไร?

ค่าความเบี่ยงเบนแม่เหล็ก (magnetic declination) คือมุมระหว่างทิศเหนือจริงกับทิศเหนือแม่เหล็ก ณ ตำแหน่งของคุณ

• ค่าทาง ตะวันออก หรือค่าบวก: เหนือแม่เหล็กอยู่ทางตะวันออกของเหนือจริง
• ค่าทาง ตะวันตก หรือค่าลบ: เหนือแม่เหล็กอยู่ทางตะวันตกของเหนือจริง

ค่านี้ไม่เท่ากันทั่วโลกและเปลี่ยนตามเวลา จึงไม่ควรนำตัวเลขของเมืองอื่นหรือแผนที่เก่ามาใช้โดยไม่ตรวจสอบ

แปลงมุมทิศอย่างไร?

เมื่อต้องการแปลง มุมทิศแม่เหล็ก เป็น มุมทิศจริง:

มุมทิศจริง = มุมทิศแม่เหล็ก + ค่าความเบี่ยงเบนทางตะวันออก

มุมทิศจริง = มุมทิศแม่เหล็ก − ค่าความเบี่ยงเบนทางตะวันตก

เช่น เข็มทิศอ่านได้ 90° และค่าความเบี่ยงเบนเป็น 10° ตะวันออก มุมทิศจริงคือ 100° แต่หากเป็น 10° ตะวันตก มุมทิศจริงคือ 80° เมื่อคำนวณแล้วให้ปรับผลลัพธ์กลับเข้าช่วง 0°–360°

บน เข็มทิศออนไลน์ เลือก เหนือจริง เพื่อให้ค่ามุมเทียบกับเหนือภูมิศาสตร์ บนอุปกรณ์ที่ส่งมุมแม่เหล็กให้เบราว์เซอร์ ระบบต้องทราบตำแหน่งเพื่อคำนวณค่าความเบี่ยงเบนด้วยแบบจำลองสนามแม่เหล็กโลก หากยังไม่มีตำแหน่งหรืออนุญาตไม่ได้ ระบบอาจแสดงมุมแม่เหล็กแทน จึงควรดูสถานะโหมดที่หน้าจอก่อนนำค่าไปใช้

ทำไมมือถือแต่ละเครื่องแสดงผลต่างกัน?

บน iPhone หรือ iPad เบราว์เซอร์อาจได้รับค่าที่ระบบปฏิบัติการปรับเป็น เหนือจริง แล้ว ขณะที่มือถือ Android หลายเครื่องส่งค่า เหนือแม่เหล็ก เข็มทิศออนไลน์จึงต้องจัดการข้อมูลจากสองระบบต่างกัน และการรับค่าจริงยังขึ้นอยู่กับเซนเซอร์ เบราว์เซอร์ และสิทธิ์ที่ผู้ใช้อนุญาต

เมื่อไรต้องใส่ใจ?

การเลือกทิศเพื่อเดินในเมืองอาจไม่ต้องละเอียดถึงองศา แต่เมื่อเทียบมุมทิศกับแผนที่ เดินทางไกล หรือเดินเรือ ความคลาดเพียงไม่กี่องศาอาจสะสมเป็นระยะทางมาก ควรตรวจชนิดของทิศเหนือและค่าความเบี่ยงเบนให้ตรงกันก่อนออกเดินทาง