ทิศเหนืออยู่ทางไหน? 6 วิธีหาทิศเหนือทั้งแบบใช้และไม่ใช้เข็มทิศ

เมื่อรู้ว่า ทิศเหนืออยู่ทางไหน ก็หาทิศอื่นต่อได้ทันที: หันหน้าไปทางเหนือแล้วทิศตะวันออกจะอยู่ขวา ทิศใต้จะอยู่ด้านหลัง และทิศตะวันตกจะอยู่ซ้าย ต่อไปนี้คือหกวิธีดูทิศ ตั้งแต่วิธีที่เร็วที่สุดไปจนถึงวิธีที่ใช้ได้เมื่อไม่มีอุปกรณ์

1. ใช้เข็มทิศออนไลน์บนมือถือ

เปิด เข็มทิศออนไลน์ บนมือถือ กดเริ่มใช้งานและอนุญาตให้เข้าถึงเซนเซอร์หากมีข้อความขอสิทธิ์ ถือเครื่องให้ราบแล้วหมุนตัวช้า ๆ ค่ามุมบนหน้าจอบอกว่าขอบบนของมือถือชี้ไปทางใด เมื่ออ่านได้ใกล้ 0° (หรือ 360°) ขอบบนชี้ไปทาง ทิศเหนือ ไม่ต้องติดตั้งแอปเพิ่มเติม แต่ต้องใช้มือถือและเบราว์เซอร์ที่รองรับเซนเซอร์ หากไม่มีข้อมูลเซนเซอร์ หน้าเว็บจะใช้โหมดหมุนเข็มทิศเอง ซึ่งไม่ใช่การวัดทิศจริง

2. ใช้ดวงอาทิตย์และเงา

ดวงอาทิตย์ขึ้นทาง ตะวันออกโดยประมาณ และตกทาง ตะวันตกโดยประมาณ แต่ตำแหน่งขึ้นตกเปลี่ยนตามฤดูกาล ตอนบ่ายดวงอาทิตย์จึงช่วยบอกด้านตะวันตกคร่าว ๆ ได้ ไม่ควรใช้แทนเข็มทิศเมื่อจำเป็นต้องรู้ทิศอย่างแม่นยำ

ถ้าต้องการแนวตะวันออก–ตะวันตกที่ดีกว่า ให้ปักไม้ตรงบนพื้นราบ ทำเครื่องหมายตรงปลายเงา รอประมาณ 15–20 นาที แล้วทำเครื่องหมายปลายเงาอีกครั้ง เส้นจาก จุดแรกไปจุดหลัง ชี้ไปทางตะวันออกโดยประมาณ ยืนให้จุดแรกอยู่ซ้าย จุดหลังอยู่ขวา คุณจะหันหน้าไปทางทิศเหนือ ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับเวลาและสภาพพื้น จึงควรตรวจซ้ำหากต้องการความแม่นยำ

3. ใช้นาฬิกาเข็มเป็นตัวช่วยหยาบ ๆ

วิธีนาฬิกาที่มักสอนกันสำหรับซีกโลกเหนือคือชี้ เข็มชั่วโมง ไปหาดวงอาทิตย์ แล้วดูแนวกึ่งกลางระหว่างเข็มชั่วโมงกับเลข 12 เพื่อประมาณทิศใต้ ทิศเหนืออยู่ตรงข้าม แต่วิธีนี้อาศัยเวลาแดดจริงและใช้ได้ไม่ดีในเขตร้อน: ประเทศไทยอยู่ซีกโลกเหนือ แต่บางช่วงของปีดวงอาทิตย์ตอนเที่ยงอาจอยู่ทางเหนือของศีรษะ โดยเฉพาะพื้นที่ละติจูดต่ำ ควรใช้วิธีเงาหรือเข็มทิศแทน

4. ดูดาวเหนือในคืนฟ้าเปิด

ดาวเหนือ (Polaris) อยู่ใกล้แนวขั้วฟ้าเหนือ มองหากลุ่มดาวกระบวยใหญ่ แล้วต่อแนวผ่านดาวสองดวงที่ขอบถ้วยออกไปประมาณห้าเท่าของระยะห่างระหว่างดาวทั้งคู่ จะพบดาวเหนือ หันหน้าเข้าหาดาวนั้นคือหันไปทาง ทิศเหนือจริง ในประเทศไทยดาวเหนืออยู่ค่อนข้างต่ำเหนือขอบฟ้าทางเหนือ ความสูงโดยประมาณเป็นองศาใกล้เคียงกับละติจูดของจุดที่ยืน อาคารหรือภูเขาอาจบังได้

5. สังเกตภูมิประเทศอย่างระมัดระวัง

เงา ร่มไม้ และลักษณะพื้นที่อาจช่วยตั้งข้อสังเกตได้ แต่คำบอกว่า “ตะไคร่น้ำขึ้นด้านเหนือเสมอ” เชื่อถือไม่ได้ ความชื้น ร่มเงา และสภาพพื้นที่ส่งผลมากกว่า อย่าใช้ร่องรอยธรรมชาติเพียงอย่างเดียวเพื่อตัดสินทิศ

6. จำลำดับทิศและองศา

เมื่อหาทิศเหนือได้แล้ว ให้ไล่ตามเข็มนาฬิกาเป็น เหนือ → ตะวันออก → ใต้ → ตะวันตก หรือ 0° → 90° → 180° → 270° หากต้องการอ่านทิศเฉียงและมุมอื่น ๆ ดู ตารางทิศและองศาของเข็มทิศ

สำหรับการใช้งานทั่วไป เข็มทิศบนมือถือที่รับข้อมูลเซนเซอร์ได้สะดวกกว่าวิธีอาศัยธรรมชาติ แต่ควรตรวจสอบความคลาดเคลื่อนใกล้โลหะ แม่เหล็ก หรืออุปกรณ์ไฟฟ้าด้วย